Διόνυσος και Αριάδνη


Διόνυσος και Αριάδνη Στις αφηγήσεις για το Διόνυσο και στις αναφορές για τις θριαμβευτικές πομπές και τους χορούς προς τιμήν του συναντούσες εκτός από παραμάνες, μαινάδες και βακχιάζουσες γυναίκες («Οι συντρόφισσες του Διονύσου») Σάτυρους, Σιληνούς και Νύμφες. Επίσης, στις τελετές συμμετείχαν άγρια ζώα τα οποία είχε ημερέψει το κρασί, όπως λιοντάρια, λεοπαρδάλεις, πάνθηρες, φίδια και άλλα.

Διόνυσος και ΑριάδνηΜία ωστόσο ήταν σύμφωνα με τη μυθολογία η διονυσιακή γυναίκα, η πραγματική συντρόφισσα του Διονύσου. Η Αριάδνη. Η Αριάδνη (Αριάγνη στην αρχή) ήταν κόρη του βασιλιά Μίνωα και της Πασιφάης. Το όνομα της που σήμαινε αγνή και ιερή συνδέθηκε και με το μύθο του Μινώταυρου. Ήταν εκείνη που βοήθησε το Θησέα στην εξόντωση του αδερφού της. Σύμφωνα με το μύθο η Αριάδνη έδωσε στο Θησέα ένα κουβάρι νήμα, το γνωστό Μίτο της Αριάδνης. Ο μίτος βοήθησε τον ήρωα να βρει την έξοδο του Λαβύρινθου όπου βρισκόταν ο Μινώταυρος αφού κατάφερε πρώτα να νικήσει το τέρας.

ονειροκριτης ταρωτω oneirokritis taroto

Διόνυσος και Αριάδνη | Ο Θησέας αφήνει την Αριάδνη στη Νάξο

Φεύγοντας ο Θησέας με τους συντρόφους του από την Κρήτη πήρε μαζί του την Αριάδνη και την αδερφή της, τη Φαίδρα. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού τους για την Αθήνα έκαναν μια στάση στο νησί της Νάξου. Εκεί, στο όνειρο του Θησέα εμφανίστηκε ο θεός Διόνυσος και του είπε ότι έπρεπε να φύγουν από το νησί χωρίς την Αριάδνη, αφού ήταν γραφτό να μείνει εκεί και να γίνει γυναίκα του. 

Έλεγαν ότι η Αριάδνη είχε πέσει σε βαθύ ύπνο όταν την άφησε ο Θησέας. Ο Διόνυσος εμφανίστηκε σαν σωτήρας μπροστά της όταν ξύπνησε η κοπέλα. Ωστόσο, η Αριάδνη εκτός από μεγάλη αμαρτωλή εφόσον βοήθησε το Θησέα να σκοτώσει τον αδερφό της, θεωρήθηκε και άπιστη. Κι αυτό επειδή σύμφωνα με κάποιες διηγήσεις ο Διόνυσος είχε κάνει ήδη δική του την κόρη του Μίνωα πριν φύγει από την Κρήτη. Το δώρο που της χάρισε, ένα χρυσό στεφάνι με πολύτιμες πέτρες από την Αφροδίτη, η κόρη το παραχώρησε στο Θησέα να το χρησιμοποιήσει ως φανάρι επειδή φέγγιζε μέσα στον Λαβύρινθο.


Διόνυσος και Αριάδνη | Η Αριάδνη

Η Αριάδνη λατρεύτηκε σαν θεά σε διάφορους τόπους. Στην Κύπρο, όπου υπήρχε ο τάφος της, έλεγαν ότι πέθανε πάνω στους πόνους της γέννας χωρίς να γεννήσει παιδί. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις το παιδί ήταν του Θησέα. Επίσης, η ιστορία της Αριάδνης και του σύζυγού της Διόνυσου ταίριαζε με την ιστορία της Σεμέλης και του γιου της Διόνυσου. Στο τέλος ανέφεραν ότι η Αριάδνη ανέβηκε στον ουρανό με το άρμα του συζύγου της. Πριν από αυτό είχε γίνει η τελετή του γάμου τους. Ο γάμος έγινε στο νησάκι Δία, στη μικρό βράχο της Νάξου που βρίσκεται σήμερα η μαρμάρινη πύλη.

Η σκηνή με την αναδυόμενη νύφη (ως Περσεφόνη ή Αφροδίτη) καθισμένη στο βράχο να την πλησιάζει ο Διόνυσος από τη θάλασσα αναπαρίσταται σε τοιχογραφία στη Ρώμη.


Διόνυσος και Αριάδνη | Τα ονόματα του Διονύσου

Υπήρξαν αρκετά ονόματα με τα οποία προσφωνήθηκε ο Διόνυσος. Οι ορφικοί τον ονόμαζαν Διμήτορα, δηλαδή αυτός με τις δύο μάνες, καθώς και Τρίγονο, αυτός που γεννήθηκε τρεις φορές. Ως γιοι του ζευγαριού Διόνυσου και Αριάδνης αναφέρονται ο Στάφυλος, ο Εύανθης και ο Οινοπίων.

Επίσης, άλλα ονόματα του θεού Διόνυσου ως φαλλικός θεός είναι τα Όρθος ή Ενόρχης. Στη Λέσβο ο Ενόρχης ήταν ο γιος ενός ζευγαριού από δύο αδέρφια που γέννησαν ένα αυγό. Από το αυγό βγήκε ο Ενόρχης. Ταυτόχρονα, το προσωνύμιο Δύαλος έχει να κάνει με την ερμαφρόδιτη φύση του θεού. Επίσης, ο Διόνυσος είχε προσωνύμια που σχετίζονταν με τα δέντρα και τη φύση, όπως Δενδρεύς, Δενδρίτης, Ένδενδρος, Φλέων, Φλεύς και Φλοιός.

Άλλα ονόματα του Διονύσου

Τα ονόματα Ωμέστης και Ωμαδιός (αυτός που τρώει ωμό κρέας) σχετίζονται με το Διόνυσο Ζαγρέα. Καθώς επίσης και το Έριφος (το κατσίκι προς τιμήν του θεού), το Αιγοβόλος (αυτός που σκοτώνει γίδες), το Μελαναιγίς (αυτός που γιδοτόμαρο) και το Ανθρωποραίστης (αυτός που σκοτώνει ανθρώπους).

Επίσης, ως θεό του κρασιού τον αποκαλούσαν Ομφακίτη, ο θεός των ανώριμων σταφυλιών, Λύσιο ή Λυαίο, ο λυών, Νυκτήλιο, ο θεός των βραδινών εορτών, Μύστη, Βρόμιο, ο θεός του θορύβου στις πομπές, Εύη και Εύιο, ο θεός των ιαχών.

Τέλος, ο Διόνυσος ταυτίζεται με τον Ίακχο, το παιδί που λάμβανε μέρος στα τελετουργικά των ελευσίνιων μυστηρίων («Διηγήσεις για την αρπαγή της Περσεφόνης»).